Bij elke ontwikkeling in de gemeente Leiden worden sinds een aantal jaar de Leidse Beweegsleutels toegepast. Een set van tien regels voor een gezonde, beweegvriendelijke openbare ruimte. De beweegsleutels zijn opgesteld door Saskia van Hoore en Willemijn Pas, werkzaam op het vlak van spelen, sporten en bewegen. Maar hoe gaan collega’s van andere afdelingen ermee om? Zijn de Leidse Beweegsleutels ook daar ook dagelijkse kost?
Leidse Beweegsleutels in de praktijk: de stedenbouwkundige

Foto: Shutterstock
Als senior stedenbouwkundige bij de gemeente Leiden is Anneke Sluijter dagelijks bezig met gebiedsontwikkelingen, kleinere bouwprojecten, aanvragen voor bouwgunningen en het ontwikkelen van visies. Ze doet dat met name voor Leiden-Noord en -Oost. “We doen vooral aan transformatie van bestaand gebied, nieuwe gebieden hebben we natuurlijk nauwelijks meer in Leiden.”
Lees hier het artikel over de Leidse Beweegsleutels
Uiteraard had Sluijter ook voor het ontstaan van de Leidse Beweegsleutels te maken met vraagstukken op het gebied van spelen en bewegen. Toch is er twee jaar geleden wel iets veranderd in de manier waarop ze met dit thema omgaat. “Het grootste verschil met vroeger is dat ik nu een stevig houvast heb, een kader waarnaar ik kan verwijzen. Bovendien vertegenwoordigen de beweegsleutels een breder verhaal dan alleen spelen. Waar eerder bij spelen meteen werd gedacht aan een klimhuisje of wipkip, kunnen we nu ook denken aan hinkeltegels op de grond, of nummertjes op een muur om met de bal tegenaan te gooien, dat zijn evengoed speelaanleidingen. Het is lekker breed geworden.”

Sluijter geeft aan zelf wel vaker met een bredere blik naar spelen en bewegen te hebben gekeken, maar dat het kader ontbrak om er daadwerkelijk op die manier mee om te gaan. Dat is nu anders. Dat is deels de verdienste van Saskia van Hoore, vindt Sluijter. “Ik hoor Saskia nu nog roepen dat we bij elk project rekening moeten houden met de sleutels.” Dat is terug te zien in de ontwerpen die Sluijter en haar collega’s maken. “Ik hoor er weliswaar niet zo veel over, maar ik zie dat door ontwerpers die weten van de beweegsleutels breder wordt nagedacht over spelen, sporten en bewegen in de openbare ruimte. Zelf ben ik momenteel bezig met drie projecten in de openbare ruimte. Daar kijken we onder meer naar de realisatie van speelstraten, hoewel het nog in de oriënterende fase zit.”
In de Leidse Beweegsleutels is veel aandacht voor de rol van groen en water. Dat klinkt logisch, maar levert ook wel eens een uitdaging op, vindt Sluijter. “Groenstructuren krijgen een bredere betekenis. Dat is goed, maar je moet wel scherp zijn op de balans tussen echte natuur en ruimte voor bewegen en recreëren. Tegelijkertijd geeft het ons meer mogelijkheden. Een speeltuintje dat verdwijnt kunnen we nu ook op een andere manier compenseren, bijvoorbeeld met boomstronken of waterelementen als speelaanleiding. Vroeger was dat formeel geen optie, het stond immers niet in het Handboek voor de openbare ruimte dat wij als standaard gebruikten.”
Voor een nog betere inzet van de Leidse Beweegsleutels heeft Sluijter een aantal tips voor haar collega’s Saskia van Hoore en Willemijn Pas. “Als ontwerper zou ik het fijn vinden als er onder de sleutels een referentieboek met beelden wordt gelegd. Het is nu af en toe nog een beetje een ‘hoog over’ verhaal. Met een beeldend document wordt het nog concreter. Verder zou ik dat doen in samenwerking met de ontwerpers, je krijgt dan nog meer input. Tot slot zou ik het mooi vinden als er meer aandacht komt voor rondjes door de stad. Intern heeft dat nog niet zo veel aandacht, terwijl er heel veel mogelijk is. Het Singelpark is een mooi voorbeeld, maar ook op andere plekken in de stad zou je mooie verbindingen kunnen maken met ruimte voor sporten en bewegen.”
Bij het thema van dit artikel betrokken organisaties
Meer artikelen met dit thema
Economische impact van mobiliteitskeuzes in centrumgebieden
Het Verplaatsings- en bestedingsonderzoek 2024 biedt waardevolle inzichten in de economische betekenis van…
MOVE24 kondigt tweede editie aan
Noteer donderdag 9 oktober 2025 in je agenda, want dan vindt de tweede editie van MOVE24 plaats: hét event voor…
Het belang van veilig ontwerp en beheer
De openbare ruimte in Nederland wordt steeds intensiever gebruikt, waarbij verschillende partijen hun plek…
Thijs van Spaandonk en Noël van Dooren nieuwe Rijksadviseurs
Thijs van Spaandonk en Noël van Dooren zijn benoemd tot nieuwe Rijksadviseurs voor de Fysieke Leefomgeving. Per…
RIVM: deel Nederlanders krijgt voldoende beweging, maar beweegt niet regelmatig genoeg
Volgens onderzoek van het RIVM voldeed in 2023 44% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder aan de…
Ontwerpchecklist voor de inclusieve beweegvriendelijke omgeving
Kenniscentrum Sport en Bewegen heeft in samenwerking met Sweco de Ontwerpchecklist inclusieve…
Mulier Instituut: 'Bredere kijk op beweegarmoede nodig'
De ambitie van de Nederlandse overheid dat in 2040 75 procent van de Nederlanders de beweegrichtlijnen haalt is…
Gemeente Rotterdam lanceert Urban Sports Agenda
Gemeente Rotterdam gaat aan de slag met 32 acties om urban sports in de stad te versterken. De gemeente doet…