Dat de wereld in brand staat hoef je niemand meer uit te leggen. Klimaat en het verlies aan biodiversiteit zijn de grootste opgaven van de 21ste eeuw. Ondanks al het alarmerende nieuws is er ook reden voor hoop. Tim van Hattum schrijft in zijn boek, de Only Planet klimaatgids voor de 21ste Eeuw, dat het nog niet te laat is om in actie te komen. Sterker nog, de meeste klimaatoplossingen zijn al beschikbaar.
Nederland als koploper Groene Klimaatoplossingen

Tim van Hattum
De natuur, zo stelt Tim van Hattum, is een van onze belangrijkste klimaatoplossingen. De grootste innovatie voor de 21ste eeuw is om onze samenleving meer in balans te brengen met de natuur. Zijn missie is om Nederland koploper te maken in groene klimaatoplossingen. Tim ontwikkelde samen met collega’s een visie voor Nederland in 2120. Hij liet zien hoe ons land eruit ziet als we gaan samenwerken met de natuur. Die veelbesproken visie heeft velen geïnspireerd en laat zien waarom en hoe Nederland koplopers Klimaatoplossingen kan worden.
Steden als onderdeel van de oplossing
In zijn boek beschrijft hij zeven routes naar een hoopvolle toekomst. Eén van die routes gaat over de stad, omdat de stad een essentieel onderdeel is van de oplossing. Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in de stad en de groei van onze steden gaat onverminderd door. De woningen voor 3 miljard stedelingen moet tot 2050 nog worden gebouwd. En hoewel steden maar 3 procent van het landoppervlak bestrijken, zijn ze verantwoordelijk voor 80 procent van de CO²-emissies. Steden zijn daarbij niet ontworpen voor het nieuwe klimaat en kwetsbaar voor extreem weer zoals extreme neerslag, langdurige periode van droogte en extreme hitte. Uitdagingen genoeg dus. Maar steden kunnen een belangrijk onderdeel zijn van de oplossing. Er is groeiende aandacht om steden op grote schaal te vergroenen om ze klimaatbestendig te maken maar vooral om de leefbaarheid van de stad te vergroten voor die miljarden mensen die er wonen.
Natuurinclusief en biobased
Daarbij speelt natuurinclusief bouwen een onmisbare rol. Steden van de toekomst zijn niet alleen groen, leefbaar en autoluw, maar ook de gebouwen zijn groen. Gebouwen zijn natuurinclusief, gemaakt van biobased materialen, klimaatpositief en voorzieningen voor flora en fauna op en aan het gebouw. Natuurinclusief bouwen vormt een belangrijk onderdeel van de visie naar Nederland in 2120. Investeren in kennis en innovatie op dit terrein is wereldwijd hard nodig. Ook op dat terrein kan Nederland koploper worden.
Over Tim van Hattum
Tim van Hattum is klimaatexpert en schrijver. Hij werkt als Hoofd van het Klimaatprogramma bij Wageningen University & Research. Tim heeft ruim 25 jaar ervaring als consultant, beleidsadviseur en onderzoeker en werkt aan klimaat en water vraagstukken in Nederland en internationaal. De afgelopen jaren was hij regelmatig in de media om te spreken over klimaatoplossingen en de complexe uitdagingen voor Nederland.
In 2022 verscheen zijn boek de Only Planet Klimaatgids voor de 21ste Eeuw. Daarin beschrijft hij 7 routes naar een hoopvolle toekomst. Tims kernboodschap is dat klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit de grootste uitdagingen van de 21ste eeuw zijn, maar dat het nog niet te laat is om in actie te komen. De meeste oplossingen zijn al beschikbaar en juist de natuur is onze belangrijkste klimaatoplossing. Er is geen tijd om te wanhopen, het is de hoogste tijd voor actie.
In september van dit jaar liep hij de Jungfrau marathon in Zwitserland, een van de mooiste en zwaarste marathons ter wereld, om aandacht te vragen voor de smeltende gletsjers.
Tim van Hattum op Congres Natuurlijk
Op 30 november is Tim van Hattum een van de keynote sprekers op Congres Natuurlijk. Hij vertelt meer over de zeven routes naar een hoopvolle toekomst en de rol van natuurinclusief bouwen.
Bij het thema van dit artikel betrokken organisaties
Meer artikelen met dit thema
“Koester het goede en sta open voor het nieuwe”
In het voorjaar van 2024 stemden de Provinciale Staten van Overijssel bijna unaniem in met een nieuwe periode…
Leertraject Natuurinclusief ontwikkelen
KAN Bouwen start in april 2025 weer met het leertraject De basis voor natuurinclusief ontwikkelen. Een…
Nauwere samenwerking tussen Nationale Parken en gezondheidssector
Collectief Natuurinclusief en het Nationale Parken Bureau hebben samen de Handreiking Nationale Parken als…
Opleidingen in groene sector bewegen mee met veranderende wereld
De groene ruimte stond vroeger vooral in dienst van de mens. Het moest mooi, netjes en veilig zijn. Inmiddels…
Wat zijn de maatschappelijke baten van natuur?
Leuk en aardig allemaal die natuur, maar wat levert het ons nu eigenlijk op? Het Investeringsperspectief…
De impact van DuurzaamDoor
Het aflopen van de huidige programmaperiode 2021-2024 van rijksprogramma DuurzaamDoor, is het uitgelezen moment…
Boek: Natuurinclusieve gebiedsontwikkeling
Gideon Spanjar, Frank Suurenbroek, Patrick Limpens en Sába Schramkó zijn auteurs van het boek Natuurinclusieve…
‘Misvatting dat economie en ecologie tegenpolen zijn’
Jannemarie de Jonge hoeft zich deze maanden niet te vervelen. Sinds het voorjaar van 2024 is ze de nieuwe…